Slaapproblemen en overgewicht bij kinderen

Er zijn vele verbanden tussen overgewicht en slaaptekort bij jongeren. Enerzijds zijn er ademhalingsstoornissen tijdens de slaap bij te zware kinderen en adolescenten die kunnen leiden tot diabetes en hart- en vaatziekten in het latere leven. Dat blijkt uit een onderzoek van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen (UZA). 

Anderzijds maakt slaaptekort hongerig. Door slapeloosheid raken de hormonen die instaan voor de voedselopname, grondig verstoord. Er wordt minder leptine aangemaakt - wat zorgt voor een verzadigd gevoel - en meer ghreline - wat zorgt voor een hongergevoel. 

Kinderen met overgewicht hebben bovendien veel vaker te maken met dergelijke slaapstoornissen. Tot 20 procent van de zwaarlijvige kinderen kampt ermee. Dat zegt professor Wilfried De Backer van het UZA in de aanloop naar een internationaal symposium dat in Antwerpen plaatsvindt over ademhalingsstoornissen in de slaap bij kinderen. Het congres gaat onder meer over slaapgerelateerde ademhalingsproblemen als slaapapneu, waarbij de ademhaling wordt onderbroken tijdens de slaap, en zuurstofdaling.

Uit een doctoraatsonderzoek dat is uitgevoerd aan het UZA blijkt dat die ademhalingsstoornissen in de slaap bij kinderen niet alleen gekoppeld zijn aan de klassieke lokale problemen met amandelen en tonsillen, maar ook aan overgewicht. Bij kinderen zonder overgewicht gaat het om enkele gevallen op honderd, maar bij obese kinderen kan dat oplopen tot 20 procent. Bovendien zien we dat zwaarlijvigheid bij kinderen een toenemend probleem wordt, ook in België. Kinderen wier slaap verstoord wordt door zo'n probleem, lopen later een groter risico op diabetes, hart- en vaatziekten, verhoogde cholesterol en/of hoge bloeddruk. "Als we dat kunnen voorkomen door het probleem tijdig te behandelen, boeken we dus heel wat gezondheidswinst", benadrukt De Backer.

Overgewicht door slaaptekort
Er is ook een ander verband tussen zwaarlijvigheid en slaaptekort. Slaaptekort maakt ook weer hongerig.  De onderzoekers stellen dat de zogenaamde 'junk sleep generatie' minder aan slapen toekomt, dan het zou moeten. Professor Kristine Desager is hoofd van het slaapcentrum voor kinderen vanaf 2 jaar in een Antwerps Ziekenhuis. Zij leidde enkele jaren terug een onderzoek naar het slaapgedrag bij kinderen.

"Voor wat pubers betreft, zijn de resultaten zo mogelijk nog opvallender", volgens de wetenschapster. Een groep van 1000 kinderen uit het Mechelen werd onderzocht. "Ongeveer een kwart van de 12-jarigen gaat pas na 22 uur slapen. Meer dan de helft van 12-jarigen moet al voor 7 uur hun bed uit." Nog een opvallende vaststelling is dat 16 % van de 6- tot 12-jarigen er langer dan een uur over doet om in slaap te geraken. "We kunnen dus besluiten dat heel wat kinderen niet aan 9 uur slaap per nacht geraken."

Beide elementen, zwaarlijvigheid en slaapgebrek, worden sinds kort in de wetenschappelijke literatuur aan elkaar gelinkt. Slaapgebrek zou een van de mogelijke oorzaken zijn voor obesitas of zwaarlijvigheid.
Hoe minder een kind slaapt, hoe meer kans er dus is op overgewicht.