Wat is sportpsychologie?

Sportpsychologie bestudeert je gedachten, gevoelens en gedrag in sportsituaties. De kennis van het sportpsychologisch onderzoek en de vaardigheden van een sportpsycholoog kunnen worden toegepast in de sport. Dat heet dan Mentale Training en Begeleiding (MTB).

Mentale training kan de echte training op het veld onmogelijk vervangen. Je sportprestaties zijn in eerste instantie afhankelijk van je fysieke, technische en tactische inspanningen. Alleen, wanneer een trainingsprogramma zich alleen richt op deze drie onderdelen, zal menig sporttalent zijn of haar talent niet volledig kunnen ontwikkelen en  dan niet het niveau bereiken wat er eigenlijk wel in zou zitten. Bekende voorbeelden hiervan zijn sporters die in een wedstrijd het niveau van de trainingen niet halen en / of verliezen van een zwakkere tegenstander. Je training aanvullen met mentale training en begeleiding kan een uitkomst bieden voor het versterken van je mentale toestand.

Onderzoeksresultaten laten zien dat mentale trainingsprogramma’s effectief zijn voor het verbeteren van sportprestaties (Schuijers, 2004). Hierbij geldt dat hoe hoger het niveau van sporten, hoe belangrijker de mentale aspecten worden. Als de grenzen van kracht, lenigheid, uithoudingsvermogen, coördinatie en snelheid bij een topsporter in zicht zijn, valt er vaak nog genoeg winst te boeken op het mentale vlak. Het is dus een misverstand om te denken dat ‘mentale training’ alleen bedoeld is voor sporters die in een dip zitten. In mijn optiek kun je als wedstrijdsporter niet vroeg genoeg beginnen met het trainen van mentale vaardigheden.

KEIKO Performance Consultancy veronderstelt dat een wedstrijdsporter de meeste kans op een overwinning heeft, als hij of zij beschikt over de onderstaande psychologische kenmerken (Williams, 2001):

• Is in staat om zijn/haar niveau van spanning onder controle te houden, dat wil zeggen energiek maar toch ontspannen en zonder angst;
• Beschikt over veel zelfvertrouwen;
• Is geconcentreerd  en kan op effectieve wijze de aandacht focussen;
• Heeft een gevoel van totale controle zonder hiervoor moeite te hoeven doen;
• Heeft positief vervulde verbeeldingen en gedachten over de sport;
• Is vastberaden en toegewijd.

Wil je meer weten, bijvoorbeeld over hoe je zelf een VSPN-sportpsycholoog kunt worden? Kijk dan op de website van de Vereniging voor SportPsychologie in Nederland . Hier vind je ook een register van sportpsychologen, waaronder de auteur van dit artikel Jan Sleijfer. 

Literatuur
Schuijers, R. (2004). Mentale training in de sport: Toepassing en effecten. Maarssen: Elsevier.
Williams, J.M. (2001). Applied Sportpsychology: Personal Growth to Peak Performance (4th edn). California: Mayfield Publishing Company